7 faktów, których nie wiesz o witaminie D

 Witamina D i zdrowe kości

Prawidłowa mineralizacja tkanki kostnej zależy od dostarczania nie tylko witaminy D, ale także wapnia i fosforu oraz ich prawidłowego wchłaniania z przewodu pokarmowego. U osób dorosłych niedobór witaminy D należy do głównych czynników prowadzących do wzrostu ryzyka złamań z powodu zmniejszenia wytrzymałości mechanicznej kości i zwiększenia liczby upadków. W przypadku dzieci niedobór witaminy D może prowadzić do rozwoju krzywicy, czyli upośledzenia mineralizacji rosnących kości i chrząstek stawowych. Obecnie dzięki edukacji i profilaktyce zdarza się to zdecydowanie rzadziej niż kiedyś. Ale czy dorośli wiedzą, że dla nich suplementacja jest równie ważna? Czy wasz lekarz rodzinny wspomniał o stosowaniu witaminy D? Może warto samemu poruszyć ten temat przy następnej wizycie?

Te informacje znają chyba wszyscy. Ale czy wiesz dlaczego witamina D jest tak ważna dla zdrowego funkcjonowania naszego organizmu?

Witamina D – sprzymierzeniec w profilaktyce choroby Alzheimera

W przypadku niewystarczającej syntezy skórnej lub niedoborów witaminy D dostarczanej z dietą częściej obserwuje się zaburzenia kognitywne (myślenia, orientacji przestrzennej, rozumienia, przetwarzania danych, nauki, mowy, oceniania) oraz chorobę Alzheimera. Niedobory tej witaminy wiążą się także ze zwiększoną zachorowalnością na stwardnienie rozsiane. Brzmi skomplikowanie? Mówiąc prostszym językiem Wit. D może zapobiegać rozwojowi demencji i spowolnić rozwój choroby Alzheimera. Choroba ta wiąże się z zaburzeniami koncentracji i przede wszystkim zaburzeniami pamięci. Choroba rozwija się wolno i raczej w starszym wieku, ale może również dotknąć osoby po 40 r.ż.  Jednoznaczna przyczyna choroby Alzheimera nie została jeszcze poznana, ale jeśli możemy choć trochę w prosty sposób przeciwdziałać to czemu nie spróbować?

Witamina D i cukrzyca

Niskie stężenie witaminy D znane było dotychczas jako czynnik ryzyka rozwoju cukrzycy typu 1, natomiast coraz więcej danych wskazuje również na zwiększenie ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2. Witamina D wywiera korzystny wpływ na funkcjonowanie komórek ß trzustki w zakresie wydzielania insuliny. Insulina to hormon, który wpływa na zmniejszenie poziomu cukru (glukozy we krwi), m.in. poprzez ułatwienie przyjmowania glukozy przez komórki. W skrócie insulina pomaga w pakowaniu glukozy do komórek, szczególnie mięśniowych.

Witamina D i otyłość

Badania wykazują, że u osób otyłych występuje małe stężenie witaminy D. Jest to spowodowane jej zmniejszoną dostępnością biologiczną wynikającą z magazynowania w tkance tłuszczowej. Małe stężenie witaminy D bywa też konsekwencją niechęci osób otyłych do opalania się i związanej z tym ograniczonej syntezy skórnej witaminy D. Po uprzednim oznaczeniu stężenia 25 (OH)D i stwierdzeniu niedoborów witaminy D warto w tej grupie osób rozważyć jej suplementację.

Witamina D i depresja

Receptory witaminy D zaobserwowano w tych częściach mózgu, które są odpowiedzialne za funkcje poznawcze oraz nastrój. Także u osób starszych stwierdzono, że niedobór witaminy D wiąże się z ryzykiem wystąpienia depresji. Wyniki badań dotyczących tego zagadnienia są jednak skrajnie odmienne, tak więc, aby ostatecznie ustalić, jaką rolę witamina D odgrywa w prewencji i leczeniu depresji, konieczne są dalsze badania.

W naszym szpitalu na oddziale psychiatrii robimy wszystkim pacjentom przy przyjęciu komplet badań, w tym również poziom Wit. D oraz kwasu foliowego. Przy występujących niedoborach oczywiście odpowiednio suplementujemy. Kwas foliowy jest ważny dla kobiet w wieku rozrodczym, gdyż jego niedobór powoduje wady cewy nerwowej u płodu, z której powstaje układ nerwowy. Każda kobieta niezależnie czy stara się o dziecko, czy nie powinna go regularnie przyjmować.

Witamina D i nowotwory

U osób zamieszkujących północne rejony kuli ziemskiej obserwuje się zwiększoną zachorowalność i śmiertelność z powodu różnych nowotworów (jelit, trzustki, gruczołu krokowego oraz sutka), w porównaniu z mieszkańcami regionów południowych.

Stwierdzono, że witamina D zmniejsza namnażanie komórek nowotworowych, a także (dokładnie kalcytriol) bierze udział w regulacji cyklu komórkowego. Uszkodzenie cyklu komórkowego prowadzi do błędów w komórkach i powstawania tych złych – nowotworowych.

Witamina D i choroby układu sercowo-naczyniowego

Czy wiecie, że choroby układu sercowo-naczyniowego są najczęstszą przyczyną śmierci w Polsce i Europie?

Właściwa podaż witaminy D wiąże się ze zmniejszoną zachorowalnością na nadciśnienie tętnicze.

Witamina D może także działać pośrednio na układ sercowo-naczyniowy, wpływając na regulację gospodarki węglowodanowej (patrz witamina D a cukrzyca).

Witamina D i reumatoidalne zapalenie stawów

Badania epidemiologiczne sugerują, że niektóre choroby autoimmunologiczne, takie jak stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu 1 czy nieswoiste zapalenia jelit występują częściej w krajach północnych o słabym nasłonecznieniu.

Komu szczególnie grozi niedobór witaminy D? Jakie są szczególne czynniki ryzyka?

  • wiek: u osób po 70. roku życia obserwuje się zmniejszenie zawartości prowitaminy D w skórze nawet o 75%
  • szerokość geograficzna: małe natężenie promieniowania słonecznego (u nas w szczególności od września do kwietnia)
  • pigmentacja skóry: melanina prowadzi do redukcji syntezy witaminy D3 o nawet 99%. W związku z tym osoby o ciemnym zabarwieniu skóry powinny dłużej przebywać na słońcu
  • otyłość: u osób otyłych dochodzi do wychwytywania witaminy D przez tkankę tłuszczową
  • praca na nocną zmianę
  • choroby, takie jak: mukowiscydoza, celiakia, choroba Crohna (zapalne choroby jelit)

Pracując już jaki czas na oddziale i diagnozując pacjentów, mogę śmiało stwierdzić, że około 90% pacjentów cierpi na niedobór witaminy D.

Większość osób nie zauważa jakichkolwiek objawów braków tej witaminy, nawet pomimo niedoborów, na które wskazuje małe stężeniem kalcydiolu we krwi.  Problem pojawia się często za późno gdy już dochodzi do złamań u dorosłych, problemów z obniżonym nastrojem, a u dzieci do krzywicy.

Dobrze, już wiemy ze powinniśmy suplementować witaminę D. Jak to zrobić?

Warto zaznaczyć, że tylko niewielka część zalecanej dawki dziennej tej witaminy jest dostarczana z pożywieniem, znacząca ilość jest uwalniana w skórze pod wpływem działania promieni słonecznych (UV). Wymagana ekspozycja w ciągu dnia (słonecznego) do zapewnienia optymalnej dawki to 15 minut, przy odktytej powierzchni ciała ok. 18%, co odpowiada powierzchni łydek i ramion.

Największe ilości witaminy D znajdują się w rybach oraz margarynach, które są obowiązkowo wzbogacane tą witaminą.

Produkt

Zawartość witaminy D

Węgorz świeży 1200 IU/100 g
Śledź marynowany 480 IU/100 g
Śledź w oleju 808 IU/100 g
Dorsz świeży 40 IU/100 g
Łosoś pieczony 540 IU/100 g
Sardynka, tuńczyk z puszki 200 IU/100 g
Żółtko jaj 54 IU/żółtko
Ser żółty 7,6–28 IU/100 g
Pokarm kobiecy 1,5–8 IU/100 ml
Mleko krowie 0,4–1,2 IU/100 ml

Jak diagnozować niedobór?

Badanie możemy zrobić sami w laboratorium lub zwrócić się do lekarza rodzinnego o poradę.

Co badać? Kalcydiol, czyli 25(OH)D, to najlepszy wskaźnik stężenia witaminy D w organizmie.

Interpretacja wyników:

< 20 ng/ml (<50 nmol/l) deficyt witaminy D, który powinien być leczony farmakologicznie
30–50 ng/ml (75–125 nmol/) stężenie docelowe zapewniające wielokierunkowe działanie witaminy D, należy utrzymać stosowaną dawkę

Jak suplementować?

Dorośli (>18. r.ż.) i osoby w wieku podeszłym (>65. r.ż.)
a) dawka 800–2000 IU/dobę, zależnie od masy ciała, w okresie od września do kwietnia lub przez cały rok, jeśli synteza skórna jest niewystarczająca
b) dawka 800–2000 IU/dobę (20,0–50,0 µg/dobę) u osób w wieku podeszłym przez cały rok, z uwagi na gorszą skuteczność wytwarzania witaminy D w skórze.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią
a) kobiety planujące ciążę powinny stosować suplementację zgodnie z wytycznymi dla dorosłych
b) dawka 1500–2000 IU/dobę co najmniej od II trymestru ciąży; położnicy-ginekolodzy powinni rozważyć zalecenie suplementacji witaminy D u kobiet w ciąży od momentu jej potwierdzenia.

Osoby o ciemnej karnacji oraz pracujące w nocy powinny otrzymywać dawkę 1000–2000 IU/dobę (25–50 µg/dobę) zależnie od masy ciała przez cały rok.

Największa dzienna dawka witaminy D niepowodująca skutków ubocznych, w zależności od wieku:

1) dorośli i starsze osoby z prawidłową masą ciała: 4000 IU/dzień
2) dorośli otyli oraz otyłe osoby w starszym wieku: 10 000 IU/dzień
3) kobiety w ciąży i matki karmiące piersią: 4000 IU/dzień.

Witamina D jest witaminą dobrze rozpuszczalną w tłuszczach dlatego najlepiej przyjmować ją z posiłkami.

Jeśli macie pytania, piszcie je w komentarzach. Z miłą chęcią na nie odpowiem.

 

Źródło: mp.pl

1 thought on “7 faktów, których nie wiesz o witaminie D

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *